Ga naar website navigation Ga naar artikel navigatie Ga naar inhoud

De pagina ververst bij het selecteren van een onderwerp.

Sla artikel navigatie over.

Aansluiting arbeidsmarkt en onderwijs

Het Havenbedrijf Rotterdam werkt voortdurend aan een ‘uitstekende vestigingslocatie’ met bijbehorend vestigingsklimaat. Een belangrijk onderdeel van het vestigingsklimaat dat we nastreven voor onze bestaande en toekomstige klanten is het beschikbaar zijn (kwalitatief) van voldoende arbeidskrachten, kortom een gezonde arbeidsmarkt. Dit vergt een naadloze afstemming tussen bedrijfsleven, onderwijsinstellingen, en (toekomstige) werknemers. COVID-19 heeft deze samenwerking alleen maar belangrijker gemaakt.

COVID-19 en de daarop volgende intelligente lockdown, hadden grote gevolgen voor de samenleving en de economie. Een dalende werkgelegenheid was in veel sectoren onvermijdelijk, ondanks de steunmaatregelen van de rijksoverheid. Ook de werkgelegenheid in de regio Rijnmond kreeg klappen. Ruim 32% van de werknemers in deze regio werkt in een zwaar getroffen sector, zoals de horeca, toerisme, recreatie, uitzendbranche of cultuur. Aan de andere kant werkt 20% van de werknemers in de regio Rijnmond in een sector waarin in 2020 de werkgelegenheid juist toenam, waaronder zorg en welzijn, bouw en techniek, transport en logistiek en de agrarische sector.

Door de sterke fluctuatie in de mate waarin de COVID-19 crisis hen raakt, is het van belang om bedrijven te steunen. Het ondersteunen van bedrijven die personeel nodig hebben of juist een overschot aan personeel hebben, vraagt om een nog intensievere samenwerking tussen partijen, zoals werkgevers, onderwijsinstellingen, werknemers, sociale partners, gemeenten en de rijksoverheid. Daarom is in de regio flink geïnvesteerd in platformen, zoals rijnmondwerktdoor.nl en havenspot.nl.

Proactieve rol

Los van de COVID-19-implicaties veranderen ook de ontwikkelingen op het gebied van digitalisering, automatisering, robotisering en duurzaamheid de structuur van de werkgelegenheid, de inhoud van het werk, de manier waarop we werken en hoe we ons inkomen verwerven. Het is daarom van belang om mensen in de Rotterdamse havenregio aan de slag te krijgen én te houden en zo de mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt te doorbreken. Zodat we bestaande en toekomstige klanten ook op dit gebied kunnen faciliteren. En precies op dat gebied proberen wij als Havenbedrijf Rotterdam een proactieve rol te spelen. Ook in 2020 werkten we daarom aan een toekomstbestendige en inclusieve arbeidsmarkt.

Leerwerkakkoord

Het Havenbedrijf Rotterdam werkt samen met diverse partners in het Leerwerkakkoord Haven aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Onder een toekomstbestendige arbeidsmarkt verstaan we een arbeidsmarkt met voldoende beschikbare werknemers passend bij de vraag van werkgevers, een arbeidsmarkt die de wendbaarheid van werknemers bevordert, gericht op ontwikkelen en (blijven) leren en een arbeidsmarkt met een activerend en inclusief arbeidsmarktbeleid. De partners ambiëren een haven waarin graag wordt gewerkt, bedrijven op alle niveaus aan goed gekwalificeerd en betaalbaar personeel kunnen komen en er een continue dialoog plaatsvindt tussen de overheid, het onderwijs en het havenbedrijfsleven.

Opening Havenleerwerkplaats

In september 2020 werd de Havenleerwerkplaats digitaal geopend. De Havenleerwerkplaats is een fysieke plek op de Soerweg op locatie van het STC waar de havencommunity samenkomt om benodigde nieuwe skills met het onderwijs te bespreken voor de ontwikkeling van nieuwe onderwijsprogramma’s. Daarnaast is binnen het leerwerkakkoord in 2020 het scholingsfonds opgezet. Vanuit dit fonds worden de komende jaren 10.000 scholingsvouchers uitgegeven gericht op om-, her- en bijscholing van medewerkers om hun kansen te vergroten op langdurig betaald werk in sectoren waar banen zijn, zoals de zorg, bouw, ICT of het onderwijs.

Leven lang ontwikkelen 

De ervaringen uit het Rotterdams Initiatief Sociale Innovatie (RISI) hebben geleerd dat er een regionaal intersectoraal platform nodig is, gericht op een leven lang ontwikkelen en sociale innovatie, dat een bijdrage levert aan de wendbaarheid en weerbaarheid van werknemers én bedrijven. Vanuit deze optiek is het platform leven lang ontwikkelen en sociale innovatie gelanceerd in de regio Rotterdam. Het platform biedt handvatten voor bedrijven om binnen hun eigen organisatiestructuur en -cultuur aan de slag te gaan met een leven lang ontwikkelen.

Daarnaast realiseerde het Havenbedrijf Rotterdam met partners binnen Rotterdam Werkt weer een aantal mooie matches, waaronder een transfer van medewerkers van Ahoy naar de gemeente Rotterdam. Ook investeerden we in het Educatief Informatiecentrum Mainport Rotterdam (EIC), een initiatief wat jongeren kennis laat maken met de Rotterdamse haven, en de IT Campus. Lees hier meer over IT Campus.

Ten slotte namen we een aparte paragraaf op in het bidbook van het Havenbedrijf Rotterdam over arbeidsmarkt en onderwijs. In haar rol als ‘landlord’ van de haven is het Havenbedrijf Rotterdam continu op zoek naar bedrijven en start-ups die zich in de haven willen vestigen. Een toekomstbestendige, circulaire arbeidsmarkt draagt ontegenzeggelijk bij aan een goed vestigingsklimaat. Door de aandacht in het bidbook kunnen bedrijven een gezonde afweging maken, waarbij de arbeidsmarkt en de wijze waarop daarin wordt samengewerkt tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheden, tot een unique selling point kan leiden.

Dilemma: automatisering en werkgelegenheid

Het Havenbedrijf Rotterdam heeft de ambitie de ‘slimste haven’ ter wereld te zijn. Hiermee wordt het product dat de Rotterdamse haven biedt als doorvoerhaven verbeterd. De geleidelijke verschuiving naar automatisering en het gebruik van nieuwe technologie in vele processtromen en operaties in de Rotterdamse haven heeft geleid tot aanzienlijke veranderingen in de manier waarop import en export plaatsvindt. De waarde van automatisering omvat niet alleen efficiëntie en kostenbesparingen, maar ook veiligheidswinst en betere prestaties voor de Rotterdamse haven.

Op de Maasvlakte zijn de containerterminals veelal geautomatiseerd. ECT’s Delta Terminal was bij haar opening in de jaren 90 al ‘s werelds eerste terminal met ‘automated guided vehicles’ en ‘straddle carriers’. Daarnaast worden er in de haven nieuwe technologieën toegepast die de mogelijke wacht- en aankomsttijden voor vrachtwagens nauwkeurig kunnen voorspellen, waardoor het logistieke proces op de containerterminal efficiënter verloopt. Het beschikbaar maken van realtime data vanuit voertuigen, infrastructuur en bedrijfssystemen draagt bij aan het realiseren van nieuwe toepassingen voor effectievere en efficiëntere im- en export. Om containervervoer tussen containerterminals efficiënter af te handelen, wordt de Container Exchange Route (CER) aangelegd. De CER verbindt vijf deepsea containerbedrijven, containerdepots, distributiecentra en douanefaciliteiten op de Maasvlakte. De CER is ingericht voor onbemand, geautomatiseerd vervoer. Met de CER worden uitwisselkosten voor containers geminimaliseerd, wachttijden verkort, congestie verminderd en flexibiliteit verbeterd. Dit leidt tot een verbetering van de dienstverlening in de Rotterdamse haven, vergroot de efficiëntie en versterkt de concurrentiepositie van de haven.

Als gevolg van de automatisering zien we banen veranderen. Aan de andere kant zien we een aantal nieuwe beroepen ontstaan, zoals de softwareprogrammeur, visualisatiespecialist, big data visualizer en data analist. De voorspelling is dat deze banen alleen maar meer waardevol worden in de toekomst. In recente wetenschappelijke artikelen (bijvoorbeeld Goos, Manning en Salomons, 2014 en in een onderzoek van McKinsey, 2019) is te lezen dat automatisering en digitalisering heeft geleid tot baanpolarisatie. Daarmee wordt beweerd dat de vraag naar middelbaar geschoold werk afneemt, maar de vraag naar hoog- en laaggeschoold werk toeneemt. Dit komt omdat computers steeds vaker cognitieve routinetaken, zoals administratie of het maken van berekeningen kunnen overnemen van mensen. Deze onderzoeken voorspellen dat technologische verandering uiteindelijk leiden tot skill upgrading: een toename van vaardigheden onder de gehele beroepsbevolking.

Op basis van diverse onderzoeken zal de toekomst van werk bestaan uit drie taken:

  1. Het oplossen van ongestructureerde problemen;

  2. Het werken met nieuwe informatie;

  3. Het uitvoeren van niet-routineus fysiek werk. In deze taken zal de mens samenwerken met de computer en vullen zij elkaar zoveel mogelijk aan.

Daarnaast zien we dat banen veranderen door technologische ontwikkelingen. Een takenpakket van diverse havenberoepen anno 2021 is niet te vergelijken met 20 jaar geleden. Het is daarom van belang dat werknemers hun vaardigheden bijhouden. Om- en bijscholing is hierin van groot belang.

Wat vinden de stakeholders?

Vakbonden FNV en CNV pleiten al jaren voor minder snelle automatisering in de Rotterdamse haven. De vakbonden geven aan dat honderden mensen hun baan kunnen verliezen in de haven. Vooral werk voor laagopgeleiden verdwijnt en hierdoor ontstaat een tweedeling zeggen de vakbonden. In het verleden zorgde deze angst voor verminderde werkgelegenheid door automatisering op de Maasvlakte voor onrust in de containersector. Als gevolg hiervan is in 2016 het Sociaal Akkoord gesloten, waarin vakorganisaties, werkgevers en het Havenbedrijf Rotterdam overeenkwamen dat automatisering niet ten koste van werkgelegenheid zou gaan. Dit akkoord liep medio 2020 af.

FNV Havens vindt dat met onbemand vervoer deze afspraak is geschonden en heeft hierop protest aangetekend bij het Havenbedrijf Rotterdam en deelnemende containerterminals. De vakorganisatie ziet ‘oudere’ werknemers graag werken op de CER-vervoersdiensten, zodat zij fysiek minder belastend werk kunnen doen tot zij de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt.

Wat vindt het Havenbedrijf Rotterdam?

Als slimme partner in de logistieke keten zet het Havenbedrijf Rotterdam in op ontwikkeling van duurzame en efficiënte ketens. Als Rotterdamse haven is het van belang om mee te gaan en zelfs voorop te lopen bij de ontwikkeling van de nieuwste technologische toepassingen. De efficiëntievoordelen van de CER zijn optimaal bij groter gebruik, waardoor we efficiënter om kunnen gaan met de afhandeling van vrachtverkeer, treinen, binnenvaartschepen en containerschepen.

Het doemscenario van het massaal verdwijnen van werkgelegenheid is niet erg realistisch. Nieuwe technologie creëert immers ook banen, maar dit gaat veelal om ander soort werk, waarvoor huidige werknemers en werkzoekenden niet altijd zijn opgeleid. Werknemers die momenteel al kwetsbaar zijn, lopen naar alle waarschijnlijkheid het hoogste risico om die kwetsbaarheid te zien verergeren. Daarop proberen we nu als Havenbedrijf Rotterdam proactief in te spelen door te werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Aangezien de arbeidsmarkt zich blijft ontwikkelen op basis van nieuwe technologieën, moeten mensen hun vaardigheden blijven ontwikkelen om te zorgen dat de mens complementair kan zijn aan technologie. 

DEEL DEZE PAGINA