Ga naar website navigation Ga naar artikel navigatie Ga naar inhoud

De pagina ververst bij het selecteren van een onderwerp.

Sla artikel navigatie over.

Stap 2: Ontwikkeling van een nieuw en duurzaam energiesysteem

Voorbeelden van projecten die wij ontwikkelen zijn:

Waterstof

In een paar jaar tijd is waterstof geëvolueerd van eeuwige belofte als transportbrandstof naar een breed gedragen sleutel van de energietransitie. In het Nederlandse Klimaatakkoord (juni 2019) wordt waterstof gezien als ‘een robuuste oplossing in het eindbeeld van een CO2-vrije energie- en grondstoffenhuishouding’. Voor het haven- en industriecomplex van Rotterdam zal deze transitie naar een ‘waterstofeconomie’ grote gevolgen hebben. Daarom is ‘In drie stappen naar een duurzaam industriecluster Rotterdam – Moerdijk’ waterstof een belangrijk onderdeel. In onze visie op waterstof moet in 2050 de haven van Rotterdam een waterstofhub zijn voor Noordwest-Europa, waar jaarlijks 20 miljoen ton waterstof doorheen gaat. Daarvoor is circa 110 gigawatt elektrolysecapaciteit nodig, en circa 200 gigawatt aan benodigde offshore windcapaciteit omdat het aanbod van wind niet voortdurend aanwezig is. Waterstof zal daarom worden geïmporteerd uit gebieden waar hernieuwbare elektriciteit goedkoper is en waar het wordt omgezet in waterstof dat vloeibaar is en/of in de vorm van andere energiedragers naar Rotterdam wordt vervoerd. Een deel is beschikbaar voor omzetting in proceswarmte, brandstoffen en grondstoffen. Een groot deel zal zijn weg naar het achterland vinden, voor gebruik in industrie en transport.

Shell kondigde in 2020 aan een fabriek voor groene waterstof te willen bouwen, die in 2023 in bedrijf zou moeten gaan. Als het huidige plan doorgang vindt, wordt deze fabriek op de Tweede Maasvlakte gebouwd. Waterstof gaat vanaf daar via een nieuwe pijpleiding naar de raffinaderij in Pernis. Het Havenbedrijf Rotterdam wil deze pijpleiding samen met partner Gasunie aanleggen. Ook BP is bezig met de ontwikkeling van groene waterstof.

De onderstaande afbeelding laat de eerste stappen zien op weg naar de waterstofeconomie in Rotterdam.

Havenbedrijf Rotterdam waterstof backbone

Ruben van Grinsven, Shell 

‘Waterstof gaat een heel belangrijke rol vervullen in het energiesysteem van de toekomst’ 

Ruben van Grinsven werkt in het waterstof-team van Shell en is als GM Integrated Hydrogen Projects verantwoordelijk voor een groeiend wereldwijd portfolio aan groene waterstof productieprojecten. 

Welke rol speelt waterstof in de energietransitie?

‘Waterstof gaat een heel belangrijke rol vervullen in het energiesysteem van de toekomst, complementair aan groene elektriciteit uit wind en zon. De directe toepassing van elektriciteit kent namelijk een aantal beperkingen, met name omtrent opslag en transport, maar ook bijvoorbeeld om hogere temperaturen te verkrijgen die nodig zijn voor industriële processen. Dus kan waterstof een oplossing bieden voor toepassingen in sectoren waar verduurzaming veel moeilijker is. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan zwaar transport en de industrie, maar ook op het gebied van lange afstandstransport en lange termijnopslag van schone energie kan waterstof een belangrijke rol spelen.’

Hoe belangrijk is waterstof voor Shell?

‘Shell biedt haar klanten een breed scala aan energiegerelateerde producten en diensten aan, van aardgas en benzine tot groene stroom, biobrandstoffen, biogas en in de toekomst ook waterstof, waarmee we onze klanten op weg kunnen helpen om te verduurzamen.'

‘Waterstof is een onmisbaar product in dit menu van producten en diensten. Daarom zet Shell breed in op de ontwikkeling (middels onze plannen voor een Rotterdamse waterstoffabriek), maar ook in het eindgebruik (bijvoorbeeld door onze Europese waterstoftankstations of door gebruik in de industrie, zoals in de Pernis-raffinaderij). Door de expertise, bestaande businesses en partners die Shell heeft, zijn we ervan overtuigd dat we gezamenlijk waterstof snel, veilig en grootschalig kunnen ontwikkelen.’

Hoe kijkt u naar de rol van het Havenbedrijf Rotterdam bij de ontwikkeling van waterstof? 

‘Shell gelooft dat waterstof het eerst op schaal ontwikkeld gaat worden in zogenaamde hubs, waar de koppeling van hernieuwbare energie aan productie, transport en gebruik van waterstof in de industrie en mobiliteit samenkomen. In de praktijk zijn die hubs vaak havens, zoals in Rotterdam. De rol van het Havenbedrijf Rotterdam bij de ontwikkeling van waterstof is dus een zeer belangrijke integratierol. Wij werken graag samen met het Havenbedrijf Rotterdam, en natuurlijk Gasunie, om de groene waterstofhub in Rotterdam op te bouwen door wind aan waterstof te koppelen en vervolgens te kunnen transporteren naar bijvoorbeeld de Pernis-raffinaderij of naar ons uitgebreide netwerk van tankstations in Nederland en Duitsland waar we waterstof willen gaan aanbieden. De ambities van het Havenbedrijf Rotterdam en de stad Rotterdam, de ambities van nationale en Europese overheden en de ambitie van Shell omtrent waterstof zijn daarbij goed in lijn. We hopen dat meer bedrijven waterstof gaan produceren en gebruiken in de Rotterdamse haven, zodat de industrie een echte vlucht kan nemen en een basis kan vormen om ook later de waterstofhub uit te breiden met bijvoorbeeld import van waterstof.’

Wegtransport op waterstof

Air Liquide en het Havenbedrijf Rotterdam namen in 2020 het initiatief om in 2025 1.000 vrachtwagens op waterstof te laten rijden in Nederland, België en het westen van Duitsland. Verschillende partners uit de supplychain, zoals VDL Groep, Vos Logistics en Jongeneel Transport sloten zich aan bij het initiatief. Dit is een van de grootste projecten in Europa voor de ontwikkeling van vrachtwagens op waterstof en de daarbij horende infrastructuur. Het project zorgt voor verbetering van de luchtkwaliteit en een vermindering van de CO2-uitstoot van naar schatting meer dan 100.000 ton, het equivalent van 110 miljoen vrachtwagenkilometers. De bedrijven die deelnemen aan het initiatief gaan gezamenlijk een haalbaarheidsstudie uitvoeren voor de waardeketen behorend bij dit initiatief.

Zonne-energie 

Rijkswaterstaat en het Havenbedrijf Rotterdam ondertekenden in 2016 de ‘Intentieverklaring zonne-energie op de Slufter’. Beide partijen wilden onderzoeken of de Slufter geschikt is voor de ontwikkeling van een zonnepark. De ondergrond van de Slufter is in eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf en wordt geëxploiteerd en in stand gehouden door Rijkswaterstaat en het Havenbedrijf Rotterdam. In 2020 onderzochten de betrokken partijen de haalbaarheid van een zonnepark op de Slufter. De uitkomst is positief onder de voorwaarde dat een ongestoorde berging van baggerspecie mogelijk blijft. De Slufter biedt de mogelijkheid voor de realisatie van 80 tot 100 hectare drijvende zonnepanelen. Daarmee is het potentieel het grootste drijvende zonnepark van Nederland. In 2021 volgt de aanbesteding van dit project. 

Zonnepanelen op de slufter

Varen op batterijen

In 2020 lanceerde het Havenbedrijf Rotterdam samen met ING, Engie en Wärtsilä ZES (Zero Emission Services): een bedrijf dat de binnenvaart verduurzaamt door verwisselbare batterijcontainers (ZES-Packs) te verhuren aan binnenvaartondernemers. In 2021 zal het eerste schip met batterijcontainers met bier van Heineken (de eerste klant van ZES) van Alphen aan den Rijn naar Moerdijk varen. Het eerste oplaadstation van ZES komt in Alphen aan den Rijn. Het is de bedoeling om in de loop van de tijd tot een landelijke dekking te komen. Met twee opgeladen ZES-Packs kan een binnenvaartschip 50 tot 100 kilometer varen, afhankelijk van onder andere de stroming en de grootte en diepgang van het schip. ZES richt zich in eerste instantie op de containerbinnenvaart.

DEEL DEZE PAGINA